Bakterilerin Antibiyotiklere Mukavemeti ve Kanatlı Yetiştiriciliğinde Antibiyotik Kullanımı

Kütüphane & Arşiv kategorisinde bulunmaktadır.
A- A A+

r1Ref: Newsweek dergisinde yayınlanan haber

Geçtiğimiz Kasım ayı içerisinde görsel medyanın bir bölümünde ve basılı yayınlarda, Newsweek dergisinin 18.Ekim.2013 tarihli sayısının kapak konusu referans gösterilerek “Tavuk yetiştiriciliğinde antibiyotik kullanımı bakterilerin direnç kazanmasına neden oluyor” şeklinde bir haber servis edilmiştir.

ABD merkezli geçtiğimiz haftaya kadar yalnızca dijital platformda yayın yapan ve tüm dünyada geniş bir okuyucu kitlesine ulaşan Newsweek dergisinin konu ile ilgili haberi oldukça uzun bir yazıdır. “İnsanlarda kontrol dışı antibiyotik kullanımı ve bağışıklık sistemi”  1952 yılından beri belirli aralıklar ile araştırmalara konu olmuş olan ve özellikle 1994 sonrası pek çok bilim insanının üzerinde yazılar yazdığı ve farklı yanlarını/etkilerini araştırdığı, aynı yıl yine Newsweek dergisi tarafından kapak konusu yapılan ve yüzeysel haberler tarzında geçiştirilemeyecek kadar önemlidir.

Bahis konusu dergideki bu haber ve referans aldığı bilimsel çalışmalar kanatlılarda antibiyotik kullanımını direkt hedef göstermemektedir. Ama insanların antibiyotik kullanımı başta olmak üzere, besin zincirinde yer alan tüm canlılarda antibiyotik kullanımında dikkatli olunmasını tavsiye etmektedir. Ancak, şunu tüketin şunu tüketmeyin şeklinde bir yönlendirme yapmamaktadır.

Haberlerde, Kanatlı Sektörüne yönelik bu sığ tavrın ne gibi sebepleri olduğunu bilemiyoruz. Ama bu yaklaşım ne yazık ki bizlere karşı bir haksızlıktır. Çünkü sıkı bir denetim altındaki endüstrinin, ağır yaptırımlar karşısında sınırsız ve arınma süresi dışında antibiyotik kullanımı söz konusu olamaz. Bu tip asılsız haberlere karşı, yurt içindeki muhataplarının haberin saptırıldığına dair çalışmalar yapamamasına da anlam veremiyoruz.

Bu nedenle; konuyu Newsweek dergisindeki ilgili haberin orijinal yayınlarından paragraflar ve alıntılar yapmak sureti ile kamuoyuna bilgilendirme yapmak isteriz.

Bizler bilim insanı değiliz, ancak yazıların orijinallerinden alıntılar ile konuya açıklık getirebiliriz. Konumuza esas teşkil eden antibiyotik ve bakteri direnci ile ilgili ve bu haberin dışında yayımlanmış bir bilimsel yazıdan alıntılar ile konuya giriş yapmak isteriz.

r2Is Bacterial Antibiotic Resistance—Proof of Evolution? by Bert Thompson, Ph.D.

Today, however, there is compelling evidence that we are in danger of losing our battle against certain pathogens. Bacteria sometimes develop resistance to even powerful antibiotics. As a result, the number of antibiotics that can be used against certain diseases is dwindling rapidly. Both scientific and popular publications have addressed this issue. The cover story of the March 28, 1994 issue of Newsweek was titled, “Antibiotics: The End of Miracle Drugs?” (Begley, 1994). Articles in Scientific American (Beardsley, 1994), Science (Travis, 1994; Davies, 1994), Discover (Caldwell, 1994), and Natural History (Smith, 1994), all have called attention to the impact on our lives that bacterial resistance to antibiotics is causing.

The phenomenon of bacterial drug resistance was documented initially around 1952 (see Lederberg and Lederberg, 1952).

Bakterilerin antibiyotik direnci-Evrimin kanıtımı?

Profesör, Bert Thomson
Bugün her nasılsa bazı patojenler ile olan savaşı kaybedilme tehlikesi ile karşı karşıyayız. Bakteriler, bazen en kuvvetli antibiyotiklere dahi mukavemet gösterebilir. Sonuçta, hastalıklar karşısında bir grup antibiyotiğin kullanım alanı hızla azalmaktadır. Pek çok bilimsel ve popüler yayın organı bunu dikkate getirmektedir. 28.Mart.1994 sayısında kapak konusu “Antibiyotikler:Mucizevi İlaçların Sonu Mu?”

1994’te Beardsley – Amerikan Bilim Dergisi –, 1994’te Travis ve Davies – Bilim Dergisi –, 1994’te Caldwell – Buluş Dergisi –, 1994’te Smith – Bilim Tarihi Dergisi – antibiyotiklerin neden olduğu bakteriyel direncin yaşamımıza olan etkilerini dikkate getirmişlerdir.  Bakterilerin ilaçlara olan mukavemeti konusu ilk olarak 1952 yıllarında Lederberg ve Lederberg adlı bilim insanları tarafından doküman haline getirilmiştir.

Yukarıdaki tercüme edilmiş bölümden anlaşılacağı üzere konu bundan 60 yıl önce ele alınmış, üzerinde çalışılmış ve 1994’lü yıllarda bir başka deyişle günümüzden yaklaşık yirmi yıl öncede bu konu yine Newsweek dergisinde haber yapılmıştır.

Oysa, o yıllarda özellikle kanatlı üretimi bu boyutlarda olmayıp, 1952’li yıllarda kanatlılarda antibiyotik kullanımı ihtimal dâhilinde değildi. Ama bakterilerin antibiyotiğe direnci o yıllarda dahi söz konusu idi. Bakteriyel direnci kanatlılara dayandırmak akıllıca olmasa gerekir.

Aşağıdaki paragraflarda geçtiğimiz Ekim ayı Newsweek dergisinden alıntılar ile konuyu incelemekte fayda vardır.

r5If we are not careful, we will soon be in a post-antibiotic era,” said Dr. Tom Frieden, the director of the CDC the U.S. Centers for Disease Control and Prevention.
ABD Hastalıklardan Korunma ve Kontrol Merkezi CDC’nin başkanı Dr. Tom Frieden “Eğer dikkat etmezsek, çok yakın gelecek antibiyotik çağının sonu olacaktır.”

In essence, this crisis is looming because the world consumes too many antibiotics. In the United States, doctors prescribe them too often, many times because patients demand them for illnesses that are not bacterial and thus cannot be treated with antibiotics, such as colds and other sicknesses caused by viruses. The CDC found that the greatest use of antibiotics for humans occurs in the Southern states, ……. One thing the data and studies indicate, though, is that the areas with the highest use are most likely to experience the most resistant bacteria.
Esasında, dünya çok fazla antibiyotik tükettiği için, bu kriz fark edilemiyor. Birleşik Devletlerde (ABD)  hastalıklarının viral kaynaklı ya da soğuk algınlığı gibi bakteriyel nedenli olmadığı ve antibiyotikle tedavi edilemeyen türden olduğu halde hastalarının kendilerinden antibiyotik talep ettiğini doktorlar sıklıkla dillendirmektedir.  ABD Hastalıkları Kontrol Merkezi, ülkenin güney eyaletlerinde yaşayanların daha fazla antibiyotik tükettiğini tespit etmiştir…  Veriler ve araştırmalar göstermiştir ki, çok fazla antibiyotik tüketilen yerlerde bakterilere olan direncin fazla olduğu ilişkisinin olduğudur.

Aslında bizim ülkemizde de durum ABD’den farklı değildir. Çünkü hastaların muayenelerinde, hastalık genellikle bir veya birkaç antibiyotik ile reçete edilmektedir. Ayrıca, eczanelerden en küçük dozundan en yüksek dozuna kadar antibiyotik serbestçe alınabilmektedir. Antibiyotikler ve bakteriler üzerine yapılan deneysel çalışmalarda antibiyotik direncinin gelişimi üç aşamada gerçekleşmektedir. Direkt alındığında, yani insan tarafından ilaç olarak sürekli tüketimde bu direnç kaçınılmaz hale gelmektedir. Hayvansal kaynaklı ve insana dolaylı antibiyotik transferi ve bunun oluşturduğu antibiyotik direnci üzerine araştırmalar hem sürdürülmekte hem de bunu ispat edecek büyük ölçekli deneysel saha araştırmaları üzerinde bir beyan bu haberin orijinalinde bulunmamaktadır. Kaldı ki ülkemizde kanatlı eti üretiminde koruma ve tedavi amaçlı ilaç kullanımı sıkı kontrol ve takip altındadır. İlaçların kanatlı vücudundan arınma sürelerine kesinlikle uyulmaktadır.

But the amount of antibiotics used by humans for medical purposes pales in comparison to the quantities fed to American livestock – pigs, chickens, cattle, and the like.
Antibiotics are also used for animals in the United States as a prophylactic, to prevent infections likely to spread because of the meat and poultry production process. These so-called “production diseases” are the result of a system which places ever larger numbers of animals into ever smaller containment areas, exposing them to each others’ feces, urine and – as a result – bacteria.
Fakat tıbbi amaçlı ilaç olarak insanlarda antibiyotik kullanımı, hayvanlarda – domuzlar, kanatlılar, sığırlar ve benzerlerinde – kullanım ile kıyaslandığında sınırlı kalmaktadır.
Birleşik devletlerde, hayvanlar için kullanılan antibiyotikler, kırmızı et ve kanatlı üretiminde enfeksiyonların yayılmasını önlemek için koruma amaçlıdır. Bunu, üretim sisteminden kaynaklanan bir süre için belli bir alanda bir arada bulunan çok sayıda hayvanın dışkılarından birbirlerine bakterileri bulaştırmasını “üretim hastalıkları” gibide adlandırabiliriz.

According to the CDC, there is no systematic collection of detailed information about the use of antibiotics either in human health care or in agriculture in the United States. Without the ability to track, isolate and identify these pathogens, the both state and government health officials are unable to act until people start showing serious signs of illness or dying.
Hastalık Kontrol Merkezine göre, Birleşik Devletlerde hem insan sağlığında hem de tarımda antibiyotik kullanımı üzerine detaylı bilgilerin sistematik toplanması, kayıt altına alınması söz konusu değildir. Bu patojenleri tanımlamak, ayrıştırmak ve kayıt altına almaksızın hem eyalet hem de devletin memurlarının, ciddi hastalık vakaları ve ölümler insanlarda görülene kadar herhangi bir girişimde bulunma imkânları yoktur.

Yukarıdaki paragrafta bu haberden alınmıştır. Görüleceği üzere onların haberinde antibiyotik direncinin sebebi olarak bırakın kanatlı hayvanları göstermeyi, tüm et hayvanlarını dahi hedef yapmıyorlar. Çünkü bu konuda derinlemesine bir saha çalışması yapmayı bırakın kayıt dahi yapılmadığını dile getiriyor. Bu haberde olası bir tehlikeye işaret ediliyor ama hedef olarak kanatlılar verilmiyor. Eğer ülkemizdeki haberlere ve sabahları yapılan sağlık programlarında verilen mesajlara bakılırsa gelecekteki muhtemel tehlikenin adresi kanatlı sektörü gösterilmektedir. Bu kasıtlı ve hedef saptırıcıdır.

r3Medical experts agree that the use of antibiotics to spur growth in animals or to prevent disease caused by processing techniques has to stop. They also say that up to half of the usage of antibiotics by humans is unnecessary. Programs to engage in what is known as “antibiotic stewardship” – training physicians on the proper uses of the drugs and even limiting the ability of doctors in hospitals who are untrained in infectious diseases to prescribe antibiotics – have begun to be implemented, although they are not yet widespread.
Tıp uzmanları, hayvanları hastalıklardan korunmak için veya hayvanların hızlı gelişiminin sağlanmasına yönelik antibiyotik kullanımında mevcut uygulamaların durdurulmasının şart olduğunda hemfikirdirler. Bu uzmanlar aynı zamanda insanlar tarafından alınan gereksiz antibiyotik kullanımının önüne geçilmesini de söylemektedirler. Enfeksiyon hastalıkları konusunda eğitilmemiş hastahane doktorlarının ilaç verme yetkisinin sınırlandırılması da dâhil olmak üzere, ilaçların maksadına uygun şekilde kullanımı eğitimlerinin de olduğu “antibiyotik hizmetkârı” programları yaygınlaştırılmalıdır.

Özellikle kanatlılar üzerinde ilaç kullanımının minimuma indirme çalışmaları bizim ülkemizde hızla sürmektedir. Ayrıca iddia edildiği üzere büyütme faktörü olarak antibiyotik kullanımı tam bir aptallıktır. Sebebi ise, bir canlının vücut gelişimi bir noktadan sonra mümkün değildir, yani ona daha fazla kilo aldıramazsınız. Hayvanı daha kısa sürede büyütmek takviyeler ile mümkün değildir. Bunu ilaçlar ile yapayım derseniz cebinizden fazla ödeme yaparsınız. Bunun sonucunda zarar etmeniz kaçınılmazdır. Çünkü mevcut işletme maliyetleri kar marjlarını sıfır seviyelerine getirmiştir. Son beş yıldır beyaz et fiyatları aynı seviyede bulunmaktadır. Buna mukabil, enerji fiyatları elektrik %80, katı yakıt-kömür %100, işçilik %60, altlık talaşı %80 artmıştır. Birde ilaç kullanımını aşırı boyutlara çıkarırsak işletmelerimiz batar. İlaç kullanımı esasta tedavi amaçlı olup, zaman zaman koruma amaçlıda verilmektedir. Ama büyütme amaçlı inanılmaz miktarlarda ilaç kullanımı sıkı kontroller nedeniyle kesinlikle söz konusu olamaz, kullanan da işletmesini batırır.

Since large pharmaceutical companies have little economic incentive to develop antibiotics, the experts say, government has to step up, funding basic research into new treatments that would cut the cost for the development and sale of new drugs.
Büyük ilaç üreticisi şirketler, antibiyotik geliştirmeye daha az ekonomik teşvikler ayırdıklarından beri, hükümetlerin yeni ilaç satışını ve geliştirme maliyetlerinin azaltılma için yeni tedavi yöntemlerinin araştırılmasına fon desteğinde adım atması gerektiğini uzmanlar söylemektedir.

Yukarıdaki paragrafın tercümesi bize bu konuda adım atması gereken kurumun hükümetler olduğunu işaret etmektedir. Şurası açıktır ki kanatlı endüstrisi bu konuda en sıkı denetlenen iş kolu olmakla birlikte o alanda da yapısal düzenlemelerin gün geçirilmeden hükümetler ve onların uzmanları tarafından hayata geçirilmesi gerekmektedir.

The hardest step could be restraining the international use of antibiotics. Many resistant strains are emerging in India and Southeast Asia, where antibiotics can be purchased without a prescription, according to Dr. Trevor Van Schooneveld, medical director of the Antimicrobial Stewardship Program at the University of Nebraska Medical Center.
Bu konudaki en zor aşama, antibiyotik kullanımının uluslararası düzeyde kısıtlanmasıdır. Nebraska Üniversitesi Tıp Merkezi Antimikrobiyal Hizmetkarlığı Programının tıbbi direktörü Dr. Trevor Van Schooneveld’e göre Güneydoğu Asya ve Hindistan’da pek çok antibiyotik direnci belirtileri-vakaları giderek artmaktadır.

Bu son paragraf bize her şeyi ayan beyan anlatmaktadır. Bu paragrafta (mavi yazılı olanlar) Newsweek’in ilgili haberinden alınmıştır. Eğer hayvanlarda ilaç ve/veya antibiyotik kullanımı buna sebep ise kırmızı ve beyaz etin, daha doğrusu etin tüketilmediği bir ülke olan Hindistan’da, ve ortalama gelir düzeyi düşük olan ve sebze ile pirinç ağırlıklı beslenen ülkelerin çoğunlukta olduğu Güneydoğu Asya ülkelerinde antibiyotik direncinin yüksek olması Türkiye’de yapılan bu konudaki haberlerin yanıltıcı olduğunu bir kez daha ortaya koymaktadır.

 İlaçların hayvansal tüketim yolu ile geçtiğine ve bunun antibiyotik direncine sebep olduğuna dair henüz bir envanter bırakın Türkiye de, dünyanın gelişmiş ülkelerinde dahi yoktur. Bunların hassasiyetle dikkate alınması, ona göre haberler yapılması ve beyan verilmesinde yarar vardır. 

Toplumu yanıltmanın hiç kimseye faydası yoktur.

Mazlum Öztürk