Etlik Broiler Verimliliğinde Su Kalitesi İçin Kritik Noktalar

Su, Teknik Bilgiler kategorilerinde bulunmaktadır.
A- A A+

tavuk_suSu kanatlılar için önemli bir beslenme aracıdır. Yeterli miktar suya ulaşabilmek anlaşılabiliyor, ama kanatlı veriminde su kalitesindeki önemi ya unutuluyor veya göz ardı ediliyor. Kanatlılar için temiz, taze ve güvenilir suyu ağlamak kritik bir önemi vardır. Su kalitesi kanatlı yetiştiricilerinin gündeminde; işin sürdürülebilirliğinin esası olan ölüm oranının azaltılması için önemlidir. Pek çok etken ekipman, yönetim kabiliyetleri, bina ve çevresel etkenler ve bina yapısı etlik broiler verimliliğinde önemlidir buna rağmen su kalitesi beklide en önemli ve kritik faktördür.

Bakteri, suyun içindeki kirlilik mantar, mineraller ve suya ilave edilen maddeler suyun kaynağına karıştığı gibi boruların içinde oluşturduğu kirlenme en verimli sonuçlara ulaşmada kritik noktalardır (Oviedo, 2006). Kanatlı içim suyunda kirletilmiş su kriteri her bir mililitre 1000 bakteriden, bir mililitre su için 1milyon bakteri gibi kabul edilmiştir (Watkins, 2002).

Arzuedilen koşullarda içme suları bakteri barındırmaması gerekir. Bakterinin varlığı suyun harici etkenler ile kirletildiği anlamına gelir. İçme suyu içinde koliform varlığı tipik olarak dışkı ile kirlenmeye işarettir. (Brake and Hess, 2001). Aşağıdaki tablo kanatlı içme suyu için bir rehber gibidir.

Etlik broler tavuklar tarafından içilen suyun kalitesi verimliliği etkileyen en önemli faktördür. Suyun asit/baz PH değerleri, ve toplam çözünmüş katı madde (TDS) varlığı su tüketim alışkanlıklarını etkilemektedir.

  1. Suyun pH değeri 7 ise su arzu edilebilir asit/baz değere sahiptir. Eğer bu değer 7 den yukarı ise alkalik,   eğer 7 den az ise asit yapısı yüksek demektir.
  2. Düşük pH değere sahip su kabul edilebilirken, yüksek pH değerli su sertlik ve ağırlık ihtiva eder. Sert sularda, kalsiyum ve magnezyum gibi aşırı mineral varlığı söz konusudur. Kabul edilmiş pH değerlerinin üzeri ve altındaki sular verimliliği olumsuz yönde etkilemektedir.
  3. Kalsiyum ve magnezyum kireçtaşının kaynağıdır. İçilen suyun pH değeri 7 nin üzerinde ise ve bu minerallerin su içindeki sayısı milyonda 60 birimden fazla ise su sisteminde kireçtaşı oluşumu başlar. Bu ise özellikle nipel hatlarında ve nipellerde oluşan kireçtaşları ve sonucunda her türden mikro-organizma varlığı demektir.  Bu ise kaçınılmaz olarak ölümler, mücadele, istenmeyen kayıplar ve maddi zararlar demektir. Sistemdeki kireçtaşı oluşumları için asit tip nipel hat ve nipel temizleyicileri kullanılması mutlaka gereklidir.
  4. Yüksek seviyelerdeki Toplam Çözünmüş Katı madde (TDS) varlığı, kanatlı üretiminde olumsuz etkiler. Kalsiyum, magnezyum ve sodyum tuzları Toplam Çözünmüş Katı madde (TDS) oluşumunda asıl unsurlardır.
  5. Toplam Çözünmüş Katı madde (TDS) eye ilave olarak, pek çok yer altı suyu kaynağı yüksek seviyedeki demir oluşumlarından etkilenmektedir. Bu demir oluşumları, yüksek oranlarda demir bakterisi oluşmasına neden olur. Çözülmemiş demir filtrelerin kirlenmesine ve tıkanmasına neden olur.

Kırmızımsı kalıntı bırakır. Demir bakterisi, hastalıklara neden olmaz ama hastalıkların tetikleyicisidir.

Kanatlıların günlük su tüketimleri verimlilik açısından önemli bir göstergedir. Su tüketimi her geçen gün bir önceki günden daha fazla olmalıdır. Eğer tüketim aynı kalıyor veya düşüyorsa;  bu bir problemin başlangıcı veya varlığının işaretidir. Kabul görmüş teorik tüketim değerlerinden daha fazla tüketim gözlemleniyor ise bu bir problemin varlığına işarettir.

Günlük su tüketimi dengeli bir şekilde artmalı, bu bozulmuş ise;

  • Nipel hat yüksekliğine bakınız (ya çok yüksektir, ya da çok alçaktır)
  • Nipel hatlarında hava vardır,
  • Su basınç regülatörlerinin ayarları kanatlı yaşına uygun değildir,
  • Tıkanmış filtre ve nipeller vardır,
  • Suya katılan harici şartlandırıcıların tatları acı olabilir.
  • Hasta ve nipele ulaşamayan hayvanlar.

Su kalitesi su kaynağına ve yerine bağlı olarak mevsimsel olarak değişiklik gösterebilir. Ayrıca kümeslerdeki sıcaklık su hatlarında hızlı bir mikro-organizma üremesine neden olur. Bu ise pratik olarak jel diye adlandırdığımız biyolojik formlu film tabakalarının oluşmasına neden olur. Her tür bio filimler pek çok bakteri türünün ve diğer mikro-organizmaların nipel hatlarında, regülatörlerde ve nipel yuvalarında üremesine neden olur. Klor ve asitler bio film tabakasını uzaklaştırmak için ideal olmakla beraber bu görevi yerine getirirken zorlanmaktadır. Bio film yaşamını sürdürmek için parçalanması oldukça zor olan zar ile kendini çevreler.

Bu durumun önüne geçmek için pek çok etlik broiler yetiştiricisi sağlık tedbirleri amaçlı temizlik ve asit (hidrojen peroksit gibi) uygulamalar ile suyun kalitesini yükseltmeye çalışır. Bu iki uygulamadan amaç bütünde yüksek su kalitesi olsa da ikisi de birbirinden ayrı uygulamalardır.  Bu nedenle, sağlık tedbirleri için kullanılan ürünler ile asit uygulama ürünleri KESİNLİKLE birbirine karıştırılıp uygulanmamalıdır. Karıştırıldığı zaman farklı kimyasallar reaksiyona girer ve zararlı gazların oluşumuna neden olur. Klor en iyi bilinen temizleyicidir ama diğerleride onun kadar etkilidir. Örnek olarak Hidrojen peroksit, Klor dioksit ve Ozon verilebilir. Asitler suyun pH seviyesini 7’nin altında tutarak hem sindirim sistemini düzenler, hem de etkili bir temizliği sağlarken bakteri oluşumunu engeller. Bunun için konusunda uzman bir teknik elemana veya veteriner hekim ile işbirliğinde fayda vardır.

Suyun mikrobiyal muhteviyatı ve mineral yapısı;  nasıl bir uygulama yapılacağının, su üzerindeki iyileştirme ve verimliliği arttırmak için takip edilecek yöntemleri belirleyecektir. Bunun için en geçerli yöntem Oksitlenmeyi Azaltma Potansiyeli (oxidation reduction potantial-ORP). ORP, içme suyu içinde bulunan bakteri, virüs ve diğer organik oluşumların yok edilmesi için ve/veya zarar verici demir ve mangan(manganez) gibi mineraller ile mücadele için kuvvetli oksitleyici kullanma metodudur.

Bu metot da suyun kalitesi elektriksel özellikleri üzerinden değerlendirilir. ORP değeri, 650 milivolt veya üzerindeki bir elektrik değeri etkili bir temizlikle iyi kalitede suya ulaşılmış anlamına gelir. (Oviedo,2006)

İdeal ve arzu edilebilir kaliteli su için 700-750 milivolt ve pH değerinin ise 5-7 arasında olması gerekmektedir. (Watkins, 2008).

pH metre ve ORP ölçüm cihazı bir tank içindeki sıvıyı sürekli takip ederek online olarak pH ve ORP ölçümü yapar.
Sıvının pH veya ORP değeri ayarladığınız set değerinin altına ya da üstüne çıktığında röleler otomatik olarak devreye girerek dozaj pompası, selenoid vana ya da karbondioksit düzenleyen her hangi bir sistemi açıp kapatarak su değerlerini istenilen düzeyde tutulmasını sağlar.

Kaliteli su sağlanması ile verimliliğin arttığı pek çok kümeste tespit edilmiştir. Temiz içme suyuna yönelik yapılan program ve uygulamalar verimliliği arttırdığı gibi tesislerin bio güvenlik seviyesini de yükseltmektedir.

Bu nedenle,

  1. Suyun düzenli test edilmesi gerekir,
  2. Bakteri ve mineral yapıları ile miktarları tespit edilmelidir,
  3. Önleyici ve düzenleyici tedbirlerin (klorlama, asitle temizleme gibi) alınması gerekir.

Mississippi State Üniversitesi, iç yayınlar servisi çalışmalarından yararlanılmıştır.